3-1-3- تأثیر سازند‌ها و تشکیلات زمین شناسی بر منابع آبی38
3-1-4- آب‌های سطحی39
3-1-5- آب و هوا39
3-1-6- وضعیت منابع آبی41
3-1-7- وضعیت کشاورزی43
3-1-8- وضعیت دام و طیور44
3-1-9- پوشش گیاهی منابع طبیعی45
3-1-10- کیفیت آب و خاک منطقه46
3-2- روش تحقیق46
3-2-1- الگوی کشت46
3-2-1-1- موارد مهم در تعیین الگوی کشت49
عنوان صفحه
3-2-1-2- مزایای طراحی الگوی کشت49
3-2-2-نرم افزار مورد استفاده51
3-2-3- مدل الگوریتم رقابت استعماری53
3-2-3-1-مزایای الگوریتم رقابت استعماری54
3-2-3-2-مروری بر پدیده‌ی تاریخی استعمار54
3-2-3-3- شرح کلی الگوریتم پیشنهادی56
3-2-3-4- شکل‌گیری امپراطوری‌های اولیه58
3-2-3-5- سیاست جذب59
3-2-3-6- جابجایی موقعیت مستعمره و امپریالیست62
3-2-3-7- قدرت کل هر امپراطوری63
3-2-3-8- رقابت استعماری63
3-2-3-9- سقوط یک امپراطوری65
3-2-3-10- همگرایی65
3-2-4-جمع آوری و معرفی داده‌ها66
3-2-5- مرتب کردن داده‌ها70
3-2-6- تابع هدف71
3-2-7- محدودیت‌ها و نحوه‌ی اعمال آن71
3-2-8- برنامه‌های تعیین الگوی کشت به روش الگوریتم رقابت استعماری72
3-2-8-1- Problem Definition72
3-2-8-2- ICA Parameters73
3-2-8-3- Initialization74
3-2-8-4- ICA Main Loop74
عنوان صفحه
3-2-9- سناریوها و خروجی‌های مورد انتظار77
3-2-9-1- سناریوهای کم آبیاری77

3-2-9-2- سناریوهای محدودیت‌ها77
3-2-9-3- سناریوی تأمین نیاز منطقه78
3-2-9-4-سناریوی آبیاری مدیریت شده79
3-2-9-5-سناریوی شرایط موجود79
فصل چهارم: نتایج
4-1- بهینه کردن پارامترهای الگوریتم81
4-2- نتایج تحقیق84
4-2–1 الگوی کشت84
4-2–2 سود حاصل از مدل‌ها86
-3-2-4 میزان آب مصرفی88
-4-2-4 نیروی انسانی93
-5-2-4 کود مصرفی95
4–26- ماشین آلات97
4-3- تحلیل آماری……………………………………………………………………………………………………………………..98
فصل پنجم: بحث و نتیجه گیری
رفرنس‌ها105
پیوست شماره‌ی 1 : برنامه‌ی تبدیل اطلاعات از اکسل به فرمت قابل استفاده در نرم‌افزار متلب108
پیوست شماره‌ی 2 : برنامه‌ی محاسبه‌ی سود خالص محصولات108
پیوست شماره‌ی 3 : برنامه‌ی محاسبه‌ی مقدار تابع هدف109
پیوست شماره 4 : حلقه‌‌ی اصلی الگوریتم رقابت استعماری109
عنوان صفحه
پیوست شماره‌ی 5 : برنامه‌ی گلوبال کردن مقادیر پارامترهای اصلی112
پیوست شماره‌ی 6 : برنامه‌ی ایجاد جمعیت اولیه و امپراطوری‌ها113
پیوست شماره‌ی 7 : برنامه‌ی تعیین شایستگی امپریالیست‌ها برای تصاحب مستعمرات116
پیوست شماره‌ی 8 : برنامه‌ی سیاست جذب116
پیوست شماره‌ی 9 : برنامه‌ی سیاست انقلاب118
پیوست شماره‌ی 10 : برنامه‌ی رقابت درون امپراطوری120
پیوست شماره‌ی 11 : برنامه‌ی رقابت استعماری121
پیوست شماره‌ی 13 : برنامه‌ی محاسبه‌ی قدرت امپراطوری123
پیوست شماره‌ی 14 : پرسشنامه‌ی تعیین الگوی بهینه‌ی کشت124
پیوست شماره‌ی 15 : مراحل حساس گیاه125
پیوست شماره‌ی 16 : نیاز خالص آبی در آبیاری کامل126
پیوست شماره‌ی 17 : نیاز ناخالص آبی در آبیاری کامل127
AbstractError! Bookmark not defined.
فهرست جداول
عنوان صفحه
جدول 1-1: بیلان متوسط چرخه‌ی آب کره زمین و ایران3
جدول1-2: خلاصه وضعیت منابع آبی تجدیدپذیر کشور4
جدول 3-1: اطلاعات دمای ایستگاه بشرویه40
جدول 3-2 : خلاصه اطلاعات بارش، رطوبت و تبخیر ایستگاه بشرویه40
جدول 3-3 : خلاصه اطلاعات اقلیمی ایستگاه بشرویه41
جدول 3-4: میزان تخلیه‌ی منابع آب شهرستان بشرویه به تفکیک نوع مصرف42
جدول 3-5 :برداشت از منابع آب شهرستان بشرویه به تفکیک نوع منبع42
جدول 3-6 : سطح زیر کشت محصولات زراعی شهرستان بشرویه43
جدول 3-7 : سطح زیر کشت محصولات باغی شهرستان بشرویه44
جدول 3-8 : صنایع تبدیلی موجود در شهرستان بشرویه44
جدول 3-9 : وضعیت دام و طیور45
جدول 3-10 : پوشش گونه‌های مختلف در جنگل‌های ایران توران45
جدول 3-11 : آنالیز کیفی آب چند منبع آب در شهرستان بشرویه47
جدول 3-12 : آنالیز خاک چند نقطه از اراضی کشاورزی شهرستان بشرویه48
جدول 3-13 : پارامتر‌های مربوط به تعریف مسئله در الگوریتم رقابت استعماری72
جدول 3-14 : ضرایب و پارامتر‌های اصلی در الگوریتم رقابت استعماری73
جدول 3-15 : میزان کم آبیاری در مدل کم آبیاری مدیریت شده78
جدول 3-16 : مقدار ky کل و مرحله‌ای محصولات79
جدول 4-1 : مقادیر بهینه‌ی انتخاب شده برای پارامترهای اصلی الگوریتم81
جدول 4-2 : مقایسه‌ی زمان و افزایش سود با افزایش تعداد تکرار الگوریتم83
جدول 4-3 : نتایج حاصل از ده اجرای الگوریتم رقابت استعماری83
عنوان صفحه
جدول 4-4 : سناریوهای تعیین الگوی کشت به روش الگوریتم رقابت استعماری84
جدول 4-5 : سطح زیر کشت پیشنهادی برای محصولات ده‌گانه در سناریوها85
جدول 4-6 : سود حاصل از مدل‌های یازده‌گانه و الگوی کشت فعلی87
جدول 4-7 : میزان حجم آب مصرفی در مدل‌های مختلف90
جدول 4-8 : درصد آب مصرفی در مدل‌ها نسبت به مقدار موجود به تفکیک ماهانه92
جدول 4-9 : ساعات ممکن برای خاموشی چاه‌ها در شبانه روزه93
جدول 4-10 : درصد نیروی انسانی مصرفی نسبت به موجودی برای اجرای هر یک از الگوهای کشت94
جدول 4-11 : میزان کود مصرفی در مدل‌ها و میزان مازاد آن‌ها96
جدول 4-12 : درصد استفاده از ساعت کار تراکتور نسبت به موجودی97
جدول 4-13 : میزان ساعت کار مورد نیاز کمباین98
جدول 4-14 : مقایسه‌ی میانگین و انحراف معیار سود حاصل از سناریوها99
جدول 4-15 : نتایج مقایسه‌ی دو به دوی سود حاصل از سناریوها به روش بونفرونی100
فهرست شکل ها
عنوان صفحه
شکل 3-1- نقشه‌ی شهرستان بشرویه38
شکل 3-2 : هیدرو گراف آب زیرزمینی آبخوان دشت بشرویه42
شکل 3-3 : شمای کلی الگوریتم رقابت استعماری57
شکل 3-4 : اجزای تشکیل دهنده‌ی یک کشور58
شکل 3-5 : چگونگی ‌شکل‌گیری‌ امپراطوری‌های‌ اولیه60
شکل 3-6 : حرکت مستعمره به سمت استعمارگر60
شکل 3-8 : تغییر جای مستعمره و استعمارگر…… شکل 3-9 : امپراطوری اولیه پس از سیاست جذب62
شکل 3-10 : رقابت استعماری بین امپراطوری‌های مختلف64
شکل 3-11 : یک امپریالیست بدون مستعمره در جریان رقابت استعماری66
شکل 3-12 : شبه کد الگوریتم رقابت استعماری67
شکل 3-13 : شمای کلی الگوریتم رقابت استعماری68
شکل 4-1 : همگرایی جواب بهینه در تکرارهای الگوریتم رقابت استعماری82
شکل 4-2 : سطح زیر کشت پیشنهادی برای محصولات ده‌گانه در سناریوها86
شکل 4-3 : سود حاصل از مدل‌های یازده‌گانه و الگوی کشت فعلی88
شکل 4-4 : سود متوسط حاصل از مدل‌های یازده‌گانه و الگوی کشت فعلی در هکتار89
شکل 4-5 : سود حاصل از مدل‌های یازده‌گانه و الگوی کشت فعلی به ازای هر متر مکعب آب89
شکل 4-6 : میزان حجم آب مصرفی در مدل‌های مختلف91

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

شکل 4-7 : درصد آب مصرفی نسبت به میزان مجاز و شرایط فعلی91
شکل 4-8 : نیروی انسانی مورد نیاز برای اجرای هر یک از الگوهای کشت95
شکل 4-9 : میزان کل کود مصرفی در مدل‌ها95
چکیده:
یکی از اصلی‌ترین نیاز‌های هر فعالیت پویا، برنامه‌ریزی در چارچوب اهداف کلی آن فعالیت است. بخش کشاورزی نیز به عنوان یکی از مهمترین فعالیت‌های اقتصادی نیازمند برنامه‌ریزی‌های منسجم در جهت رسیدن به توسعه است. الگوی بهینه کشت برنامه‌ای است که با هدف مدیریت بهینه‌ی ترکیب مکانی گیاهی تدوین می‌شود. این برنامه با توجه به فرصت‌ها و تهدید‌های اکوفیزیولوژیکی، عوامل تولید، مسایل اقتصادی، عوامل فرهنگی و اجتماعی، تکنولوژی‌های نوین و… طراحی می‌شود. با توجه به این که الگوریتم رقابت استعماری تاکنون برای تعیین الگوی کشت به کار برده نشده این پژوهش قابلیت این الگوریتم را در تعیین الگوی بهینه‌ی کشت با سناریوهای مختلف در شهرستان بشرویه مورد بررسی قرار می‌دهد. رویکرد این پژوهش به حداکثر رساندن سود حاصل با تاکید بر محدودیت منابع آب می‌باشد. نتایج، حاکی از توانایی این الگوریتم در تعیین ترکیب کشت بهینه می‌باشد. همچنین نتایج حاصل از اجرای برنامه نشان می‌دهد که کشاورزان با استفاده‌ی درست از نهاده‌های کشاورزی خصوصا آب و کم آبیاری محصولات در فصول غیر حساس گیاه می‌توانند به سود بالاتر از شرایط فعلی دست پیدا کنند. همچنین در صورتی که نظارت بر میزان برداشت از منابع آب توسط وزارت نیرو به جای ماهانه و لحظه‌ای، سالانه باشد می‌توان با رعایت الگوهای کشت پیشنهادی با مصرف آب کمتر نسبت به حجم مجاز سالانه‌ی فعلی به سود بالاتری دست یافت.
واژه‌های کلیدی: الگوی کشت، برنامه‌ریزی، الگوریتم، رقابت استعماری، بشرویه.
فصل اول
کلیات تحقیق
فصل اول
کلیات تحقیق
1-1-مقدمه
از لحاظ اقلیم شناسی، ایران جزء مناطق خشک جهان طبقه‌بندی شده است. متوسط بارندگی در سطح کشور 256 میلی‌متر است که این مقدار حدود 30 درصد متوسط بارندگی جهان (860 میلیمتر) و نزدیک به 35 درصد متوسط بارندگی آسیا (732 میلیمتر) می‌باشد. علاوه بر کمبود میزان بارندگی سالانه کشور، توزیع مکانی آن نیز بسیار نامناسب است.
از نظر وضعیت منابع آبخیز، ایران جزء کشورهای بسیار خشک و کم آب شناخته می‌شود. ارتفاع بارندگی ایران کمتر از 30% بارندگی کره زمین است در حالی‌ که تبخیر ایران 10% بیش از تبخیر متوسط کره زمین است. ازطرفی متوسط سرانه سالانه جریان‌های سطحی و زیرزمینی در هر هکتار در ایران 24% متوسط سرانه جهانی است. بیلان متوسط چرخه‌ی آب در ایران و کره‌ی زمین را در جدول شماره‌ی 1 مشاهده می‌کنید که نشان می‌دهد در کره‌ی زمین 36 درصد از بارندگی‌‌ها به صورت جریانهای سطحی و زیرزمینی جاری می‌‌شود ولی این رقم در ایران 29 درصد است.
جدول 1-1: بیلان متوسط چرخه‌ی آب کره زمین و ایران (بحران آب، احمد آل یاسین)
جریان‌هایسطحی و زیرزمینیتبخیر و تعرقبارندگیوسعتدرصد بارندگیارتفاعحجمدرصد بارندگیارتفاعحجمارتفاعحجممیلیون کیلومتر مربعمیلی مترمیلیارد متر مکعبمیلیمترمیلیارد متر مکعبمیلی مترمیلیارد متر مکعب362974030064534723008311126005/135کره زمین29721177117929625641365/1ایران مجموع ریزش‌های جوی در ایران 413 میلیارد متر مکعب می‌باشد. از این مقدار تنها 93 میلیارد متر مکعب به صورت جریان‌های سطحی جاری شده و 25 میلیارد متر مکعب نیز به سفره‌های آب زیرزمینی نفوذ می‌کند و 295 میلیارد متر مکعب آن به صورت تبخیر از دسترس خارج می‌شود. جدول شماره‌ی 2 خلاصه وضعیت منابع آبی تجدید پذیر کشور را نشان می‌دهد.
جدول1-2: خلاصه وضعیت منابع آبی تجدیدپذیر کشور به میلیارد مترمکعب (مجله آب و کشاورزی، نجفی، غلامعلی)
413بارش295تبخیر و تعرق130منابع آب تجدید شونده25تغذیه منابع آب‌های زیرزمینی
(از بارندگی‌وجریان‌های سطحی)105آب‌های سطحی در دسترس
از طرفی جمعیت کشور در مقایسه با یکصد سال گذشته حدود 6 برابر و برداشت آب برای مصارف مختلف در سال های 1340 تا 1375 بیش از 2/2 برابر شده است. سرانه منابع آب تجدید شونده کشور نیز از 7000 متر مکعب در سال‌ 1335 به 2160 در سال 1375 رسیده است.
با توجه به محدودیت‌های طبیعی که گفته شد هدف اصلی هر کشاورز و دامدار معمولاً به دست آوردن حداکثر سود مورد انتظار مرتبط با فعالیتش ‏است. از نظر هر فعال بخش کشاورزی، راه و روشهای مختلفی برای حداکثرکردن سود وجود ‏دارد، ولی باید به این نکته توجه کرد که از بین گزینه‌های گوناگون، فقط یک انتخاب برای ‏حداکثرسازی سود وجود دارد. از طرفی این امکان وجود دارد که هر کشاورز در طول یک سال زراعی، محصولات مختلفی را کشت ‏نماید، ولی قطعیتی وجود ندارد که این الگوی کشت حداکثر سود آوری را خواهد داشت چرا که ممکن است بر اثر تولید بیش از حد و فراتر از نیاز یک محصول قیمت آن کاهش شدید داشته و کشاورز بالاترین سود را تحصیل ننماید. علاوه بر محدودیت منابع آب و خاک به دلیل موقعیت جغرافیایی و اقلیمی کشور از یک طرف و به دست آوردن بالاترین سود توسط کشاورز از طرف دیگر، ضرورت تحقق ‌پذیری آرمان خودکفایی در امور زیربنایی و حفظ محیط زیست نیز، ارایه‌ی الگوی بهینه‌ی کشت را اجتناب ناپذیر می‌سازد. از طرفی ایجاد امنیت غذایی منوط به اجرای الگوی کشت مناسب است زیرا نیاز به مواد غذایی در کشور روز به روز افزایش می‌یابد. همچنین اگر الگوی کشت وجود داشته باشد شاهد نوسانات شدید در بازار عرضه و تقاضا نیستیم.
الگوی کشت عبارت است از تعیین یک نظام کشاورزی با مزیت اقتصادی پایدار، مبتنی بر سیاست های کلان کشور، دانش بومی کشاورزان و بهره‌گیری بهینه از ظرفیت‌های منطقه‌ای با رعایت اصول اکوفیزیولوژیک تولید محصولات کشاورزی در راستای حفظ محیط زیست.
از مهم‌ترین مزایای اجرای الگوی مناسب می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
1- تامین امنیت غذایی با تکیه بر تولید از منابع داخلی
2- نیل به خود کفایی در محصولات اساسی
3- ارتقاء سطح سلامت مواد غذایی
4- اصلاح و بهینه کردن الگوی مصرف
5- حمایت موثر از تولید و صادرات با توجه به مزیت‌های نسبی و خلق مزیت‌های جدید
6- ارتقاء ضریب بهره‌وری از آب در تولید محصولات کشاورزی
7- استفاده‌ی علمی و بهره‌برداری بهینه از سایر نهاده‌های تولید
8- حمایت موثر از سامان‌دهی فرآیند تولید و اصلاح نظام بازار محصولات کشاورزی
9- حفظ منابع پایه برای آیندگان یا به عبارتی حفاظت از محیط زیست
با ‏استفاده از روش های برنامه‌ریزی و مدیریت مزرعه می‌توان برای یک منطقه با توجه به مقدار ‏نهاده‌های موجود مانند، مقدار زمین،‌ آب، کودمصرفی،‌ بذر و … پیشنهادهایی مبتنی بر ‏جدیدترین روشهای مدیریت کشاورزی برای حداکثر نمودن سود، ارائه نمود. برای این کار از الگوریتم‌های بهینه‌سازی شبیه الگوریتم ژنتیک، شبیه‌سازی بازپخت، الگوریتم بهینه‌سازی ازدحام ذرات، منطق فازی و… استفاده می‌شود.
الگوریتم جدیدی بنام الگوریتم رقابت استعماری در سال 2007 توسط آتش پزگرگری ارایه شد. این الگوریتم از تکامل سیاسی اجتماعی انسان الگو گرفته و به حل مسایل بهینه‌سازی می‌پردازد. از این الگوریتم در حل مسایل زیادی در زمینه‌ی صنعت استفاده شده است. در این تحقیق کارایی این روش در تهیه‌ی الگوی بهینه‌ی کشت مورد بررسی قرار خواهد گرفت و در صورت مثبت بودن نتیجه، علاوه بر تعیین الگوی بهینه‌ی کاشت محصولات زراعی و باغی در شهرستان بشرویه امید است بتوان به سوالات زیر پاسخ داد.
1- آیا الگوی کشت موجود بهینه است؟
2- آیا می‌توان با تغییر الگوی کشت درآمد کشاورزان را افزایش داد؟
3- درصورت ارایه‌ی‌ الگوی کشت جدید آیا نیاز کارخانه خوراک دام و کارخانه‌جات پنبه پاک‌کنی به مواد اولیه تأمین خواهدشد؟
4- تفاوت عمده تغییر سطح زیرکشت مربوط به کدام محصول یا محصولات است؟
5- درصورت حذف محدودیت‌ها (به جز آب) درآمد حاصل از الگوی کشت بهینه با الگوی فعلی چقدر تفاوت خواهد داشت؟
6- درآمد و الگوی کشت در حالت در نظر گرفتن محدودیت تأمین نیاز اولیه کارخانه خوراک دام و پنبه پاک کنی و در حالت عدم محدودیت برای تأمین نیاز این دو کارخانه چه تفاوتی می‌کند؟
7- کم‌ترین و بیش‌ترین مصرف آب در الگوی کشت مربوط به کدام محصولات است؟
8- میزان سود حاصل از این روش با روش‌ فعلی چه تفاوتی دارد؟
9- با ثابت ماندن میزان درآمد فعلی کشاورزان چه تغییری در میزان مصرف آب ایجاد می‌شود؟
فصل دوم
سوابق تحقیق
فصل دوم
سوابق تحقیق
2-1-روش‌های برنامه‌ریزی
روش‌های برنامه‌ریزی متعددی برای تعیین الگوی کشت بهینه وجود دارد. از این روش‌ها می‌توان به الگوریتم‌های تکاملی مانند الگوریتم ژنتیک، برنامه‌ریزی خطی و غیرخطی، برنامه‌ریزی آرمانی، برنامه‌ریزی فازی و … اشاره کرد. در این فصل مروری بر تعدادی از تحقیقات انجام شده خواهیم داشت.
زارع و همکاران (1385) با استفاده از نرم افزار WINQSBو روش برنامه‌ریزی خطی امکان‌سنجی تغییر در الگوی کشت در مناطق صیفی کاری را با هدف توسعه کشت گیاهان علوفه ای و دانه های روغنی به همراه تحلیل حساسیت عوامل موثر مربوطه در مناطق‌ فریمان، تایباد و تربت‌جام مورد بررسی قرار دادند. به منظور بررسی امکان تغییر در الگوی کشت از یک مدل ریاضی و شبیه‌سازی رفتار زارعین استفاده شد. اکثر کشاورزان در زمان تصمیم‌گیری، اطلاعات کمی از تصمیمات سایر زارعین دارند که یکی از پیامدهای این گونه تصمیم‌گیری تولید چندین محصول در یک فصل زراعی به مقدار کم است. با توجه به محدودیت و کمبود آب، از منظر نهاده‌های کمیاب، این نهاده به عنوان محور محدودیت‌ها و جایگزینی محصولات مورد توجه قرار گرفت. با توجه به تغییر قیمت از زمان شروع تا زمان برداشت، قیمت لحاظ شده در این مطالعه بصورت وزنی می‌باشد. هچنین قیمت آب در این مطالعه بر اساس هزینه‌های احداث چاه محاسبه شده است. با توجه به اینکه اطلاعات دقیقی از میزان آب موجود در دسترس نیست، به منظور بررسی امکان تغییر درالگوی فعلی، میزان مصرف آب محصولات مورد مطالعه بر اساس سطح زیر کشت فعلی آنها محاسبه و به عنوان کل آب در دسترس در نظر گرفته شد و چندین مدل مورد بررسی قرار گرفت.
اولین مدل مورد مطالعه مدل شماره یک است. در این مدل کلیه محصولات بدون هیچ محدودیتی به برنامه معرفی شده ومعیار انتخاب سود خالص و میزان مصرف آب است؛ لذا ترکیبی از محصولات که با آب موجود بیشترین درآمد را عاید کشاورز می‌کند ارائه می‌نماید. مطالعه‌ی الگوی کشت شهرستان‌ها نشان داد که جهت تغییر سطح زیر کشت محصولات می‌توان با برنامه‌ریزی و شبیه‌سازی منطقه نسبت به عواقب تصمیم‌گیری‌ها و سیاست‌گذاری‌ها آگاه شد و با بصیرت و آگاهی اقدام به تصمیم گیری نمود. همچنین در این مطالعات ظرفیت و پتانسیل مناطق از جهت تخصیص نهاده‌ها معلوم می‌گردد. در این مطالعات به راحتی می‌توان از هزینه فرصت و ارزش نهاده‌های کمیاب در تولید آگاه شد. در این بررسی همچنین مشخص شد با توجه به اهداف یک مطالعه بایستی برخی از عوامل که ارزش آنها در بازار معاملات دقیقا مشخص نمی‌شود مانند راحتی و یا سختی تولید یک محصول، علایق زارعین در تولید و یا آگاهی آنها از روش تولید، در دسترس بودن برخی از نهاده‌ها در زمان نیاز مانند ادوات برداشت و تاثیر برخی محصولات بر کشت بعدی، ارزش غذایی محصولات علوفه‌ای و… را بایستی به نحوی ارزش گذاری کرد تا به عنوان یک معیار (مانند درآمد و میزان مصرف آّب و…) در انتخاب محصول مد نظر قرار گیرد. این مطالعه همچنین نشان داد که بین الگوهای کشت بهینه و الگوی فعلی زارعین قرابت زیادی وجود دارد که این موضوع ضمن تایید درستی مدل‌نویسی، بیانگر تاثیر سیاست‌گذاری‌ها بر تصمیمات زارعین است.
عباسی و قدمی (1385) با بررسی انواع مدل‌های برنامه‌ریزی منابع آب و خصوصیات و شرایط حاکم بر هر کدام از این مدل‌ها، مدل برنامه‌ریزی خطی در محیط نرم افزار lingo8 را به دلیل سادگی و کاربردی بودن آن و امکان بکارگیری در مدیریت منابع آب، بعنوان گزینه مناسب برای تعیین الگوی کشت دشت فریمان-تربت‌جام انتخاب نمودند. مدل برای پنج دوره‌ی پنج ساله و با در نظر گرفتن تغییرات تدریجی اجرا شد. ورودی‌های مدل شامل دو دسته پارامتر می‌باشد. یکی پارامترهای مرتبط با محاسبات اقتصادی که عبارت از راندمان محصول در هر دشت، قیمت واحد هر محصول در منطقه، هزینه در هکتار هر محصول در منطقه و دیگری پارامترهای مربوط به محاسبات آب آبیاری که عبارت از راندمان کل آبیاری هر دشت در سالهای هدف، نیاز خالص آبیاری ماهیانه‌ی هر محصول، ضریب حساسیت گیاهان نسبت به آب، حداکثر مجاز برداشت از منابع آب زیرزمینی در سالهای هدف می‌باشد.
با توجه به نتایج مدل برای دشت فریمان-تربت جام می‌توان گفت که تغییرات در الگوی کشت در سال‌های مختلف طرح به گونه‌ای است که با وجود کاهش برداشت از منابع آب زیرزمینی سود خالص حاصل، روند افزایشی دارد، به‌طوری‌که از 703 میلیارد ریال در سال 1390 به 754 میلیارد ریال در سال 1410 رسیده است. با تعیین مناسب‌ترین الگوی بهره‌برداری از منابع موجود (سطحی و زیرزمینی) با استفاده از مدل، بیلان منفی در دشت تعدیل شده و به تدریج مثبت می گردد به‌طوری‌که از بیلان 216- در وضع موجود به 20+ در سال 1410 رسیده است. باید توجه کرد که تغییرات بیلان دشت از سال 1385 تا 1390 زیاد بوده اما در سالهای بعد روند کندتری دارد که علت این امر تغییر الگوی کشت فعلی به الگوی کشت بهینه و مبنا قرار گرفتن الگوی کشت بهینه هر سال برای سال بعد می‌باشد.
باقریان و همکاران (1381) در این مطالعه به بررسی الگوی بهینه کشت منطقه‌ی کازرون با روش برنامه‌ریزی خطی نمودند. اطلاعات مورد نیاز از طریق تکمیل پرسش‌نامه توسط کشاورزان دارای کمتر از پنج هکتار زمین بدست آمد. الگوی کشت بهینه با استفاده از برنامه‌ی lindoبا هدف بیشینه نمودن درآمد کشاورزان حل گردید. در الگوی به کار رفته در مطالعه حاضر، 12 فعالیت زراعی (کشت محصولات مختلف) در نظر گرفته شده و محدودیت‌ها به صورت حداکثر و حداقل می‌باشند. پس از تعیین الگو در دو حالت کالیبره1 و بهینه2 با تغییر قیمت هر متر مکعب آب در تابع هدف، مقدار تقاضای آب در قیمت‌های مختلف و در فصول مختلف برآورد گردید، سپس به منظور نشان دادن رابطه‌ی مقدار تقاضای آب و قیمت آن، منحنی‌های تقاضای آب با استفاده از برنامه‌یEXCEL ارائه شد.
نتایج نشان داد که در حالت بهینه فقط محصولات گندم، ذرت و خیار در الگوی کشت وارد گردیده‌اند ولی با توجه به محدودیت فروش و نیاز منطقه به محصولات دیگر، امکان اجرای این گزینه وجود نداشته و توصیه ‌شد که تصمیم‌گیری‌ها با توجه به حالت کالیبره که برگرفته از شرایط واقعی منطقه است، صورت پذیرد. برای به دست آوردن تابع تقاضای نورماتیو (مبتنی بر تحلیل حساسیت پارامترهای مدل (LP با توجه به تحلیل حساسیت ناشی از تغییر قیمت آب در تابع هدف، ابتدا با فرض اینکه مقدار آب در دسترس نامحدود است، مقدار تقاضای آب در قیمت‌های متفاوت برآورد می‌گردد. با افزایش تدریجی قیمت آب، مقدار تقاضا در قیمت‌های مختلف به دست می‌آید و این کار تا وقتی که تقاضا برای آب صفر گردد ادامه می‌یابد و با رسم نمودار مشاهده می‌گردد که مقدار تقاضا در تمام فصول در سطح قیمت 640 ریال دچار افت شده و به میزان قابل توجهی کاهش می‌یابد. نتایج تحلیل حساسیت نشان می‌دهد که با افزایش قیمت، ابتدا محصولات فصل تابستان از الگو خارج می‌شود که این امر به دلیل نیاز بالای آن‌ها به آب بوده، به طوری که زودتر از دیگر محصولات، مزیت کشت خود را از دست می‌دهند. به طور کلی نتایجی که از این مطالعه به دست می‌آید نشان می‌دهد که کشاورزان از منابع در دسترس، استفاده بهینه نکرده و قابلیت افزایش سود با تخصیص بهینه‌ی منابع وجود دارد. اجرای مدل‌های بهینه نشان دهنده‌ی آن است که استفاده از زمین‌های زراعی موجود در فصول مختلف می‌تواند به‌ نحو بهتری انجام گیرد در نتیجه با افزایش قابلیت دسترسی زارعین به آب می‌توان سطح زیر کشت و درآمد زارعین را افزایش داد. همچنین نمودار تقاضای آب نشان می‌دهد که در قیمت‌های پایین، کشش‌ پذیری مقدار تقاضا نسبت به قیمت آب، کمتر از قیمت‌های بالا می‌باشد و کشاورزان در قیمت‌های پایین نسبت به افزایش قیمت، واکنش چندانی در راستای مصرف کمتر آب نشان نمی‌دهند بنابراین برقراری نظام پرداخت آب بها، به تنهایی مصرف آب آبیاری را کاهش نخواهد داد و برای کاهش مصرف آب، استفاده از اهرم قیمت به تنهایی کافی نیست.
صبوحی و سلطانی (1385) با روش برنامه‌ریزی خطی در سطح حوضه‌ی حریرود و کشف رود برای تعیین الگوی کشت بهینه که در آن منافع اجتماعی، استفاده‌ی بهینه از آب آبیاری در دسترس و جهت‌دهی الگوی کشت در راستای حداکثر خالص واردات آب مجازی مطالعه انجام دادند. این مطالعه در 5 سطح ریسک و 3 سطح راندمان آبیاری (35 و 45 و 65 درصد) انجام شد. این را باید منظور داشت که افزایش واردات خالص آب مجازی الزاماً به معنی حداکثر شدن منافع اجتماعی نمی‌باشد. از طرفی در این مدل برای عوامل تولید و فعالیت‌ها قیمت و یا ارزش اجتماعی آن‌ها منظور شد. محدودیت‌ها سطح زیر کشت و مقدار آب در دسترس می‌باشد. هر فعالیت و مدل بصورت 45 فعالیت درآمد. یعنی 45 کم آبیاری متفاوت برای هر محصول در نظر گرفته شد. 45 مورد به دلیل محدودیت نرم افزار مورد استفاده (general Algebraic modeling system) بود. میزان کم آبیاری در پنج مرحله از رشد محصول با استفاده از اعداد تصادف بین 1 و 5/0 توسط نرم‌افزارExcel به دست آمد. میزان ریسک 95، 90، 5/87، 85، 80 درصد در نظر گرفته شد. دو محصول وارداتی گندم و جو و صادراتی پیاز و سیب زمینی و گوجه فرنگی در نظر گرفته شده است. اطلاعات مزرعه از طریق تکمیل پرسش‌نامه توسط 270 کشاورز تهیه شد و اطلاعات تخصصی نیز از متخصصین منطقه و اساتید دانشگاه فردوسی به دست آمد. با توجه به اینکه بر اساس کار سلطانی و همکاران، چغندر قند فاقد مزیت نسبی است مقدار آن در منطقه صفر در نظر گرفته شده است. چون هدف اصلی آب مجازی و ترکیب محصولات دارای مزیت نسبی می‌باشد ابتدا به مدل مقدار آب مجازی (7/765 مترمکعب) اضافه و مدل با و بدون آن حل شد. سپس سطح زیر کشت جو و گندم به صورت جداگانه و با هم به عنوان محصولات وارداتی حداقل و در مرحله بعد سطح زیر کشت محصولات صادراتی (سیب زمینی، پیاز و گوجه فرنگی) همزمان حداقل شدند.
نتایج حاصل از مدل نشان داد که می‌توان الگوهای کشت منطقه را به سمتی که دارای ویژگی‌های حداکثر منافع اجتماعی، حداقل استفاده از آبیاری حداکثر کردن خالص واردات آب مجازی است هدایت کرد. به عنوان مثال حل مدل در حالت وارد کردن آب مجازی، راندمان 65%، بدون چغندر قند و حداقل کردن سیب‌زمینی، پیاز و گوجه فرنگی به عنوان محصولات صادراتی نشان داد که در سطح ریسک 80 و 85 و 5/87، گندم، گوجه فرنگی (باکم آبیاری 19 و 20) و سیب زمینی (با کم آبیاری 19 و 35) از مدل خارج می‌شوند و تنها در این سطوح ریسک مدل جواب می‌دهد.

دسته بندی : پایان نامه ها

پاسخ دهید